«SONMEIGO» (JMMT)

Non te idealizo. A idealización é unha forma de covardía. Prefírote real. Con sombras. Con contradicións. Con lugares onde non me deixas entrar. Hai algunha sombra en ti —ou no que imaxino de ti— que me mantén alerta. Inquedo. Esperto.

Escríboche isto porque escribir é unha forma de achegarme a ti sen tocarte. E a distancia, cando hai desexo, tamén é unha forma de erotismo. Non todo desexo quere corpos. Algúns só queren durar. Queren imaxinar o teu corpo espido sen tocalo. Queren deixarte sen roupa dentro da mente.

Non busco que me respondas. Nin sequera que me leas con agarimo. Bástame con que existas nun pensamento meu e que quizais eu exista nun teu. Aínda que sexa un segundo. Aínda que sexa co corpo.

Se algunha vez sentes que alguén te mira desde as palabras, sen mans, sen ollos, con paciencia, imaxina que son eu. Pode que sexa eu escribindo outra vez, sen saber se estás onde te imaxino.

Esta é a miña maneira de dicir: non che debo nada, non me debes nada, pero cando a miña mente te espida en silencio, o mundo vólvese un lugar moito máis lento. E moito máis perigoso.

A palabra feitizo non está aquí por casualidade, non señor. Coouse voando en vasoiras, aparcou con descaro no meu teclado e díxome insolente: «escribe sobre min, escribe!».

Eu sempre pensei que a literatura tiña algo de maxia, pero non desa maxia de magos con capa brillante e fume sospeitoso, senón da maxia humilde, a das pequenas transformacións, a das aldeas, a dos lugares con encanto por si sós… como cando metes un calcetín gris na lavadora e sae rosa sen que ninguén o autorizara.

Un feitizo non cambia o mundo, pero pode cambiarche un día enteiro. Pode converter unha dor nunha dorciña manexable, como cando das un golpe no dedo maimiño e sobrevives. Pode facer que un recordo deixe de pinchar ou que unha emoción se acenda como unha lámpada LED de baixo consumo. Eu busco iso: non grandes revelacións tipo «descubrín o sentido da vida!», senón pequenas claridades, como atopar por fin as chaves que levabas na man.

O feitizo que eu coñezo fala e cura o amor, si, pero non do amor perfecto das películas onde ninguén súa, ninguén ronca e todo o mundo ten pestanas quilométricas. Fala do amor que doe, do que chega tarde, do que se perde polo camiño porque se entretiña mirando escaparates, do que se lembra máis do que se vive… ese amor que te deixa o corazón como un acordeón despois dunha verbena.

O feitizo tamén fala da soidade, pero non como castigo, senón como territorio propio, como un piso pequeno pero acolledor onde podes andar en calcetíns e ninguén te xulga. Ás veces estou mellor aí que en calquera compañía, sobre todo se a compañía mastiga forte.

E, por suposto, o meu feitizo fala da terra, de Galicia, que sempre está de pano de fondo, de protagonista ou de convidada sorpresa. Galicia é un sentimento máis, un feitizo máis, unha presenza que me acompaña incluso cando non a nomeo… como o cheiro a polbo que se che queda na roupa despois dunha boa «jartá», como di unha amiga sevillana cada vez que a levo ao O Sendeiro de Santiago de Compostela, onde serven un laminado á feira incomparable.

Pero non te esquezas do queixo de San Simón á prancha, remata sempre. 

Erguícheste calada, ferida e espida, mentres eu consumía un café xélido que me levou ao paraíso dos orgasmos sen pracer. Miráchesme con ollos cheos dunha caduca luxuria. E vin a frialdade do teu corpo. Espido, pero xélido. O teu tempo pasou, dixéchesme cunha mestura de indignación, sensualidade e condescendencia. E eu crino coa xenerosidade dos pusilánimes derrotados. Deixáchesme só. Aínda sigo así no noso cuarto. 

Espimos os nosos corpos como quen deixa caer o último recordo do día. A noite pechou a porta e quedamos dentro do silencio. A túa pel era unha casa antiga e as miñas mans entraban amodo, como quen volve a un lugar que amou. Fóra chovía, ou quizais a chuvia eramos nós. Abrazámonos para non desaparecer, para enganar ao tempo, para que a soidade tivese, polo menos, forma de corpo. 

No ano 1995, con data do 94, publiquei, en autoedición, un libro titulado Xa non é dúbida nunha editorial que non cumpriu dous acordos establecidos: unha corrección de galeradas en condicións e unha distribución dos 300 exemplares editados. Eu cumprín a miña parte pagando unha cantidade de pesetas nada desdeñable. Non houbo distribución por parte da editorial e un bo día atopeime na miña casa, ao volver do traballo, tres caixas cos 300 exemplares.

Quixen distribuílos eu, pero o que fixen foi unha «cutredistribución» —o meu coñecemento desta actividade era, e é, nulo— e conseguín vender 76 exemplares. O resto, si, o resto, regaleinos a familiares, escritores, cantantes, concelleiros de cultura dunha infinidade de concellos… Foi unha «xenerosa inversión» a asumida por min: sobres de gran calidade e selos para os gastos de envío a case todas as cidades e vilas de España. A cifra foi mareante. Especialmente doeu moitísimo o maioritario silencio que recibín.

Inciso: lembroume a Johan Cruyff cando, o 17 de febreiro de 1974, nos deixou calados «in situ» a todo o madridismo ao marcar o terceiro gol, creo, nunha das derrotas máis dolorosas do Madrid fronte ao Barça.

Foi como unha labazada de realidade: a moi pouca xente lle interesa a poesía. ¿Tampouco á túa familia? Corramos un tupido veo.

Aquí teño que facer mención a dúas librarías que levaron a medalla de ouro e a de prata en agradecemento ao labor publicitario que exerceron.

A libraría Pérgamo, sita na rúa General Oraá 24, rexentada por dúas irmás, especialmente a maior, Lourdes. Esta muller publicitou o meu libro no escaparate, proclamouno a voz en berro e vendeuno cunha desbordada xenerosidade. Eternamente agradecido. Se algún día lese esta entrada, gustaríame que soubese que o meu agradecemento non coñece límites temporais.

En segundo lugar, a entrañable Rubiños 1860, sita na rúa Alcalá 98, onde o dono me permitiu ter no escaparate durante quince días o meu libro. Como é normal nesa zona, o «triángulo chuchón» devorouna, evaporando o ancestral e engaiolador aroma dos libros que exhalaba, por moito que dixesen que manterían o espírito da libraría nun lugar prominente do xigantesco edificio que posúen. Non é o mesmo.

Sen estas dúas librarías, ¿cantos libros tería vendido? Ningún.

O libro Xa non é dúbida, incorporado agora a Poetario (1994-2026), recompilación de todos os meus poemas en prosa, foi prologado —a parte máis importante do libro— polo catedrático da Complutense, e profesor meu, Eduardo Tejero Robledo, xa tristemente falecido. O meu agradecemento tamén é eterno.

A MODO DE PRÓLOGO.- «XA NON É DÚBIDA»

En José María, a dedicación poética é vocación sostida, non pasatempo efémero, e logos paliativo para a soidade de quen cre andar necesitado de comunicación. Á marxe do hedonismo ao uso, xa que rende de novo o malestar da cultura, este mozo inquire, busca, golpea coa palabra e coa imaxe depurada para atopar camiños na muda desesperanza.

Como profesional da literatura que exerce e como poeta responsable, acumulou lecturas de clásicos sempre redivivos: Rubén, Aleixandre, Cernuda, Dámaso e outras moi respectables compañías. Neles bebeu o esencial poético, a saber, a interrogación retórica fronte ao mundo e a pregunta íntima, tan lacerante ás veces, reservada á vida cotiá.

Ítem máis, o dominio da forma, xa canalizada na rima asonante ou fluíndo ritmicamente no verso libre. Así o demostra en tantos poemas de Xa non é dúbida e de varios inéditos que por xenerosa amizade cheguei a coñecer.

Se os títulos son premonición e aviso de camiñantes, pode verse unha temática reiterada para quen se considera buscador de sombras e pasa a noite escura da alma: Tempo de silencio, A soidade amparada, O túnel do amor, Memorias nocturnas, Disfrace nocturno, Setembro negro, Sondaxes nocturnas, Peregrinación humana, Nocturno, outra vez.

A poesía, que Juan Ramón desexaba para a inmensa minoría, é brisa e catarse en días de incerteza. Teñamos aos poetas respecto reverencial, pois eles escudriñan e alumean o tenebroso labirinto que somos.

José María, bo amigo, oxalá perseveres en tan firme e sincera escritura e recibas o asentimento e a acollida cordial que en xustiza mereces. E alá vai a despedida co sabrazo dos teus versos máis propicios e alentadores:
Que ninguén desdeñe o meu contento, que ninguén vulnere a miña celosía.

Eduardo Tejero Robledo, catedrático na Universidade Complutense